Pse testi ka rëndësi
-
Një test i thjeshtë.
-
Një pikë gjaku.
-
Një hap drejt kontrollit të diabetit.
Regjistrohu
Vushtrria Ecën Bashkë
Për nder të Ditës Botërore të Diabetit, Spitali Sheikh Zayed – Vushtrri ju fton më 12 nëntor 2026 të bëheni pjesë e ecjes sensibilizuese:
Dita Botërore e Diabetit 2026
Dy data për t’i mbajtur mend
-
12 Nëntor Vushtrri
Ecje sensibilizuese dhe programi zyrtar në Kala
Eja, ec me ne. -
14 Nëntor Në mbarë botën
Dita Botërore e Diabetit, që shënohet në mbi 160 vende
Mëso më shumë
Diabeti në shifra
-
1 në 9
të rritur në mbarë botën jetojnë me diabet
-
635 milionë
të rritur janë në rrezik të lartë për diabet të tipit 2
-
Deri në 50%
e personave me diabet të tipit 2 kanë tashmë komplikime kur diagnostikohen
Burimi: Federata Ndërkombëtare e Diabetit (IDF), 2026 · worlddiabetesday.org (hapet në një skedë të re)
01
Pse më 14 nëntor?
Dita Botërore e Diabetit është fushata më e madhe në botë për ndërgjegjësimin mbi diabetin, që shënohet në më shumë se 160 vende. 14 nëntori është ditëlindja e Frederick Banting, i cili e zbuloi insulinën së bashku me Charles Best në vitin 1921.
Tipet e diabetit: si ndryshojnë?
Insulina është si një çelës: i hap qelizat e trupit që sheqeri nga gjaku të hyjë brenda dhe t’u japë energji. Në të gjitha tipet e diabetit sheqeri mbetet në gjak, por për arsye të ndryshme. Tipi 1 dhe tipi 2 janë tipet më të shpeshta; tipet e tjera specifike janë më të rralla dhe secili ka shkakun e vet.
- Sheqeri
- Insulina, çelësi
- Qeliza e trupit
- Gjeni i ndryshuar
- Qeliza që prodhon insulinë
- Insulina, çelësi
- Pankreasi
- Grupe qelizash që prodhojnë insulinë
- Ind i dëmtuar
- Bari ose substanca kimike
- Sheqeri
- Niveli i sheqerit në gjak
- Gjëndër hormonale
- Hormon që vepron kundër insulinës
- Insulina, çelësi
- Sindromë gjenetike
Pa diabet
- Pankreasi prodhon insulinë. Çelësat hapin bravat e qelizave dhe sheqeri hyn brenda, ku shndërrohet në energji.
- Sheqeri qëndron në një nivel të shëndetshëm.
Diabeti i tipit 1
- Sistemi imunitar dëmton qelizat që prodhojnë insulinë, ndaj trupi bën pak ose aspak insulinë. Nuk vijnë çelësa, dhe sheqeri mbetet në gjak.
- Më shpesh fëmijët dhe të rinjtë, por mund të fillojë në çdo moshë. Shfaqet shpejt, brenda disa ditësh ose javësh.
- Insulinë çdo ditë dhe matje të rregullta të sheqerit.
Diabeti i tipit 1.5 (LADA)
- Si te tipi 1, sistemi imunitar dëmton qelizat që prodhojnë insulinë, por ngadalë. Në fillim trupi ende bën pak insulinë, ndaj vijnë vetëm disa çelësa dhe vetëm një pjesë e sheqerit hyn në qeliza.
- Të rriturit, zakonisht mbi 30 vjeç. Meqë zhvillohet ngadalë, gjatë muajve ose viteve, shpesh në fillim ngatërrohet me tipin 2.
- Në fillim mund të mjaftojnë dieta ose barnat, por shumica kanë nevojë për insulinë brenda pak vitesh. Një analizë gjaku për antitrupa e konfirmon.
Diabeti i tipit 2
- Trupi ka insulinë, por qelizat nuk i përgjigjen mirë asaj: çelësat nuk rrotullohen siç duhet, ose nuk ka mjaftueshëm. Sheqeri grumbullohet në gjak.
- Rreth 90% e rasteve, kryesisht të rriturit. Rreziku lidhet me moshën, gjenet dhe historinë familjare, si dhe me peshën dhe lëvizjen. Shpesh zhvillohet në heshtje për vite.
- Ushqim i shëndetshëm, lëvizje dhe shpesh barna; disa persona kanë nevojë edhe për insulinë. Shpesh mund të parandalohet ose të shtyhet.
Tipet e tjera specifike të diabetit
Diabeti monogjenik (MODY dhe neonatal)
- Shkaktohet nga një ndryshim në një gjen të vetëm. Më shpesh, ky ndryshim e pengon pankreasin të prodhojë ose të lëshojë mjaftueshëm insulinë.
- Diabeti neonatal shfaqet në muajt e parë të jetës, zakonisht para moshës 6 muajsh. MODY zakonisht fillon te adoleshentët ose të rinjtë dhe shpesh trashëgohet nga një prind, në disa breza të familjes.
- Prek rreth 1 deri në 5 nga çdo 100 persona me diabet dhe mund të ngatërrohet me tipin 1 ose 2. Një test gjenetik mund ta konfirmojë; tipi i saktë e ndihmon mjekun të zgjedhë kujdesin e duhur.
Diabeti sekondar ndaj sëmundjeve të pankreasit ekzokrin
- Pjesa ekzokrine është pjesa më e madhe e pankreasit: prodhon lëngjet që tretin ushqimin. Kur një sëmundje e dëmton gjerësisht këtë ind, mund të dëmtohen edhe grupet e vogla të qelizave që ndodhen brenda tij dhe prodhojnë insulinë.
- Pankreatiti (inflamacioni i pankreasit), fibroza cistike, hemokromatoza (tepër hekur në trup), kanceri i pankreasit, një dëmtim i pankreasit ose operacioni për heqjen e një pjese të tij.
- Shpesh ngatërrohet me tipin 2. Nganjëherë quhet edhe diabeti “i tipit 3c”.
Diabeti i shkaktuar nga barnat ose substancat kimike
- Disa barna mund ta rrisin sheqerin në gjak: e bëjnë insulinën të veprojë më dobët ose e pakësojnë sasinë që lëshon pankreasi. Shpesh e nxjerrin në pah diabetin te njerëzit që kishin tashmë rrezik. Rrallë, disa substanca kimike i dëmtojnë përgjithmonë qelizat që prodhojnë insulinë.
- Kortikosteroidet (si prednizoloni), disa barna antipsikotike, disa barna për HIV dhe barnat që mbrojnë organin e transplantuar nga refuzimi.
- Mos e ndërprisni dhe mos e ndryshoni asnjë bar vetë. Nëse keni pyetje për barnat tuaja, flisni me mjekun ose farmacistin.
Format e lidhura me endokrinopatitë dhe çrregullime të tjera gjenetike
- Disa hormone, si kortizoli, hormoni i rritjes dhe adrenalina, veprojnë kundër insulinës. Kur një gjëndër prodhon tepër prej tyre (endokrinopati), sheqeri në gjak rritet. Disa sindroma gjenetike që prekin shumë pjesë të trupit mund ta kenë diabetin si një nga shenjat e tyre.
- Sindroma e Cushing-ut (tepër kortizol), akromegalia (tepër hormon rritjeje), feokromocitoma (tepër adrenalinë dhe noradrenalinë), hipertiroidizmi (tiroidja tepër aktive); sindromat Down, Turner, Klinefelter dhe Wolfram.
- Këto forma janë të rralla. Mjeku mund t’i dyshojë kur diabeti shfaqet bashkë me shenja të tjera të sëmundjes që e shkakton.
Shenjat e hershme paralajmëruese
Diabeti mund të zhvillohet në heshtje. Kini kujdes nga këto shenja:
- Etje e tepërt
- Urinim i shpeshtë
- Lodhje e vazhdueshme
- Shikim i turbullt
- Rënie e pashpjegueshme në peshë
- Plagë që shërohen ngadalë
Keni vënë re ndonjë prej tyre? Flisni me mjekun: një analizë e thjeshtë gjaku e tregon.
Te fëmijët, simptomat mund të shfaqen brenda pak ditësh. Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.
Hapa të vegjël, ndikim i madh
Shumë raste të diabetit të tipit 2 mund të parandalohen ose të shtyhen.
-
Stil jetese i shëndetshëm
Pa duhan, pak alkool, gjumë i mjaftueshëm dhe peshë e shëndetshme.
-
Ushqyerje e balancuar
Gjysma e pjatës perime, drithëra integrale dhe më pak pije me sheqer.
-
Kontrolle të rregullta
Kontrolloni rregullisht sheqerin, tensionin dhe peshën.
-
Aktivitet fizik
Të paktën 150 minuta aktivitet të moderuar në javë.
Sa është rreziku juaj për diabet të tipit 2?
Testi falas i Federatës Ndërkombëtare të Diabetit zgjat pak minuta dhe ju ndihmon të vendosni nëse duhet të flisni me mjekun.
02
Vushtrria ecën bashkë.
Për nder të Ditës Botërore të Diabetit, Spitali Sheikh Zayed – Vushtrri ju fton më 12 nëntor 2026 të bëheni pjesë e ecjes sensibilizuese:
- 10:00 – Nisja e ecjes
-
10:00 – Ecje sensibilizuese — Bashkë për ndërgjegjësim.
- Spitali Sheikh Zayed, në orën 10:00
- Me ritëm të lehtë, i përshtatshëm për të gjitha moshat.
- Eventi zgjat rreth orë.
-
- Kontroll falas i glicemisë
- Kontroll falas i HbA1c
- Kontroll falas i presionit të gjakut
- Këshilla shëndetësore
-
11:00 – Programi zyrtar në Kala — Fjalë rasti dhe edukim.
12:00 – Përmbyllja e aktivitetit — Katering dietal dhe muzikë.
- Kalaja e Vushtrrisë
03
Njihuni me SweetPal
SweetPal i ndihmon personat me diabet të kalojnë ditë më të qeta dhe me më shumë siguri. Prezantohet për herë të parë më 12 nëntor.
-
Gjurmuesi
Skanoni një produkt dhe shihni nëse u përshtatet niveleve tuaja të sheqerit sot.
-
Raportet
Raportet e mjekut dhe rezultatet tuaja, në një vend.
-
SOS
Me një prekje thirrni 112 dhe njoftoni një person të besuar.
-
Profili
Të dhënat tuaja shëndetësore dhe Medical ID.
SweetPal ju mbështet në përditshmëri, por nuk e zëvendëson mjekun tuaj.
Provoni funksionet e SweetPal në këtë faqe
04
Regjistrohu për 12 nëntorin
Hyrja është falas. Regjistrimi na ndihmon të planifikojmë ecjen dhe hapësirën në Kala. Shërbime falas:
- Matje e glikemisë
- HbA1c dhe Glukometër
- Matje e tensionit arterial dhe peshës trupore
- Këshilla dhe edukim shëndetësor · Fletushka sensibilizuese
Kush e mbështet ditën
Dita Botërore e Diabetit mbështetet globalisht nga partnerët e IDF. worlddiabetesday.org (hapet në një skedë të re)